In de media: Volkskrant - Nagelbijten

Hoe erg is nagelbijten en hoe kom je ervan af?

Volkskrant Beter Leven

Veel mensen bijten regelmatig op hun nagels. Is dat een onschuldige gewoonte of zit er meer achter, en wat kun je ertegen doen?

Heleen van Lier

schrijft voor de Volkskrant over praktische kwesties uit het dagelijks leven en (duurzaam) reizen.

Gepubliceerd op 28 september 2025, 05:00

https://www.volkskrant.nl/beter-leven/stoppen-nagelbijten-hoe-waarom~b97d9b49/

"Mijntje begon er al mee als kind. Maar toen ze tijdens de coronaperiode veel thuis achter haar computer werkte, laaide het weer op. ‘Ik beet steeds vaker op mijn nagels en ik kon er niet meer mee stoppen’, vertelt ze. Inmiddels is ze oprichter van Het Nagelkantoor, een salon waarin ze niet alleen manicures geeft, maar waarvoor ze ook een speciaal antinagelbijtprogramma ontwikkelde. ‘Omdat ik zelf nagelbijter ben, weet ik hoe groot de schaamte kan zijn en hoe moeilijk het is om ermee te stoppen.’

Ze is niet alleen: nagelbijten komt veel voor. Het begint vaak in de kindertijd of puberteit en kan, soms met tussenpozen, een leven lang blijven bestaan. Verschillende onderzoeken, waaronder een internationale steekproef van de Universiteit van Cambridge uit 2023, laten zien dat ongeveer een derde van de kinderen en jongeren regelmatig nagels bijt, met een piek in de tienerjaren: bijna de helft doet het dan weleens. Bij volwassenen neemt het af, maar ook daar doet een op de vijf het nog, vooral in de groep onder de 30 jaar. Pas op latere leeftijd verdwijnt het meestal grotendeels.

Nagelbijten lijkt misschien een onschuldige gewoonte, maar volgens Arie Dijkstra, hoogleraar sociale psychologie van gezondheid en ziekte aan de Rijksuniversiteit Groningen, vertoont het duidelijke parallellen met verslavingsgedrag. ‘Net als andere zelfstimulerende gewoonten, zoals peuteren aan korstjes, ontstaat het vaak in stressvolle of saaie situaties. Het is een – vaak onbewuste – manier om je aandacht af te leiden van negatieve emoties, en emoties te reguleren. Het levert een kort moment van opluchting of bevrediging op, maar hierna zijn het vaak de nadelen van de afgekloven nagels die overheersen. Ondanks herhaalde pogingen lukt stoppen vaak niet. Dat mensen soms hun handen verbergen of smoesjes verzinnen om hun gedrag te maskeren, lijkt sterk op de manieren waarop rokers of andere verslaafden hun gewoonte verhullen.’

Toch wil hij het niet per se pathologiseren. ‘Nagelbijten hoeft niet altijd een groot probleem te zijn. Als iemand er zelf geen last van heeft, is het niet noodzakelijk om ermee te stoppen. Het wordt pas een probleem als de schade, fysiek of sociaal, groter is dan de voordelen.’

Nagebijten Problematisch

Die fysieke schade kan wel degelijk problematische vormen aannemen, zegt dermatoloog Jorrit Terra van het Isala Dermatologisch Centrum. ‘Veel mensen bijten hun nagels zó ver af dat er wondjes en scheurtjes ontstaan rondom de nagelriemen. Daarmee open je letterlijk de huidbarrière van je lichaam. Bacteriën of schimmels kunnen binnendringen en ontstekingen veroorzaken.’

Die ontstekingen zijn niet altijd onschuldig. Terra ziet regelmatig patiënten met paronychia: een rode, pijnlijke zwelling van de nagelriem, soms met pusvorming. ‘Als dat vaak terugkomt, kan de nagelmatrix – de plek waar je nagel groeit – blijvend beschadigd raken. Dan groeien nagels scheef of met ribbels. In ernstige gevallen zijn antibiotica of antischimmelmiddelen nodig. Bij pijn, roodheid of ontstekingen is het verstandig om een huisarts of dermatoloog te raadplegen, om blijvende schade te voorkomen.’ Ook de tanden kunnen lijden onder het voortdurende geknabbel. Het afbreken van harde nagels met de voortanden kan zorgen voor scheurtjes in het glazuur of zelfs kaakklachten.

Naast fysieke schade speelt er nog iets anders: schaamte. Mijntje ziet het regelmatig in haar salon. ‘Klanten vertellen dat ze hun handen verbergen of snel hun vingers terugtrekken als iemand kijkt. Dat doet echt iets met je zelfbeeld. Vooral vrouwen voelen zich onzeker, maar ik zie ook mannen die er ongelukkig mee zijn. Alleen al de stap naar een salon is voor hen vaak groot.’

Nagelbijten Stoppen

Wie wil stoppen, kan verschillende strategieën proberen. Het helpt om nagels kort en verzorgd te houden, zodat er minder te bijten valt, zegt Terra. ‘Dit is sowieso verstandig, want onder de nagelrandjes hoopt vuil zich snel op, en die bacteriën kunnen je lichaam binnendringen.’ Een laagje doorzichtige of bittere nagellak kan volgens Terra een extra drempel opwerpen.

Het Nagelkantoor ontwikkelde een speciaal programma om mensen te helpen. ‘Bij een standaardbehandeling wordt de nagel verstevigd met een gelproduct, maar daarmee los je het onderliggende probleem niet op. In ons traject kijken we eerst naar de algehele staat van de nagels. Zijn er problematische wondjes of ontstekingen, dan verwijzen wij door naar een dermatoloog.’

Als de nagels in goede staat zijn, verwijdert Mijntje losse velletjes en verstevigt ze de natuurlijke nagels met een flexibele coating. ‘Die verlengt de nagel niet, langere nagels zijn niet verstandig bij nagelbijters, maar hij beschermt de nagel wel. Elke twee weken komt iemand terug. Die regelmaat zorgt voor bewustwording en voorkomt terugval. Het gaat niet alleen om techniek, maar vooral om gedragsverandering’, zegt ze.

Haalbare doelen

Dijkstra: ‘Het stellen van haalbare doelen maakt de stap minder groot. Stop bijvoorbeeld eerst met twee vingers en pas later met de rest.’ Voor anderen werkt het beter om een alternatief te zoeken, zoals kauwgom of een stressbal. Ook bewustwording speelt een grote rol: zodra je doorhebt dat je vooral bijt tijdens stress, verveling of concentratie, kun je daar eerder op inspelen. En als niets helpt, kan professionele begeleiding zoals cognitieve gedragstherapie uitkomst bieden, zegt Dijkstra. ‘Maar voordat je zo’n traject ingaat, moet je wel erg gemotiveerd zijn om van het nagelbijten af te komen.’